0
SWAB logo
Home > Nieuwsarchief

Nieuws

23 september 2015

Tijdelijke vervanging Penidural door Tardocillin

"Met ingang van week 39-2015 is Tardocillin 1200 als vervanging van Penidural beschikbaar. Tardocillin 1200 bevat 1,2 miljoen IE benzathinebenzylpenicilline in 4 ml suspensie.

ACE Pharmaceuticals heeft toestemming van IGZ om Tardocillin 1200 uit Duitsland te importeren als niet geregistreerd geneesmiddel en op artsenverklaring te leveren (artikel 3.17 van RGW). Een getekende artsenverklaring is verplicht voor de beschikbaarheid.

Tardocillin zal via de groothandel geleverd worden.
Per 1 november zal Tardocillin 1200 in de G-standaard opgenomen worden.

Artsenverklaring

Verklaring bewaar- en vervoersconditie InfectoPharm

Informatie over Tardocillin levering door ACE

 

18 december: Nationaal Congres Antibiotic Stewardship

Op 18 december 2014 a.s. organiseert de SWAB samen met Interactie Opleidingen en ;i.s.m. NIV, NVMM en NVZA het Tweede Nationaal Antibiotic Stewardship congres. Op dit congres wordt de officiële website voor Antibiotic Stewardship in Nederland gelanceerd en wordt de Praktijkgids Antibiotica Stewardship aangeboden aan een vertegenwoordiger van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.National Congres Antibiotic Stewardship

Klik hier voor het programma

 

Patiënt krijgt onnodig veel antibiotica op IC

Patiënten op de intensive care (ic) kunnen toe met veel minder preventieve antibiotica dan tot nu toe meestal wordt voorgeschreven. Dat blijkt uit een studie onder leiding van het UMC Utrecht, zo meldt de NOS. Daarmee kan alleen al in de Nederlandse ziekenhuizen 10 miljoen euro bespaard worden. 

Lees hier meer

10 en 11 november Antibiotic Stewardship Symposium: Optimal use of antimicrobial therapy

ASP_symposium

Klik hier voor het programma

Antibioticaresistentie niet verder toegenomen, alertheid blijft noodzakelijk

Het vóórkomen van antibioticaresistentie is na jarenlange stijging in 2013 iets afgevlakt, zowel in het ziekenhuis als in de eerstelijnszorg. Daarnaast is de verkoop van antibiotica voor dieren opnieuw gedaald, wat op minder gebruik en daardoor minder kans op resistentie duidt. Dit blijkt uit de jaarlijkse rapportage NethMap-MARAN die vandaag op het SWAB-symposium wordt gepresenteerd. Zie nieuwsbericht of ga naar NethMap-MARAN 2014. (26 juni 2014)  

 

Preventieve actibiotica: Resistentie valt mee

Op Nederlandse intensivecare-afdelingen waar antibiotica preventief worden toegediend, valt de prevalentie van resistente bacteriën mee.

De SWAB-richtlijn Acute infectieuze diarree is herzien. De nieuwe versie is nu beschikbaar. (12 april 2014)

In het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde hebben zes vooraanstaande Nederlandse microbiologen deze week vraagtekens gezet bij het onderzoek dat de IGZ heeft uitgevoerd naar de infectiepreventie in ziekenhuizen. Volgens hen heeft de IGZ gescoord op het naleven van richtlijnen zonder de verschillende aspecten te waarderen op relevantie. Ga naar het NTVG-artikel (5 maart 2014)

Het SWAB-symposium vindt in 2014 plaats op 26 juni van 12.30 tot 17.45 uur in Media Plaza in Utrecht (Jaarbeurs). Het thema is: antibiotica op het raakvlak van eerste en tweede lijn. Download programma of ga direct naar inschrijven. (29 april 2014)

Op 3 en 4 april 2014 is de tweede en laatste SWAB A-teamcursus georganiseerd. In deze praktijkcursus worden A-teams (in oprichting) getraind om het antibioticabeleid in hun ziekenhuizen te implementeren. Bekijk het programma of ga direct naar inschrijven. Aan de deelnemende A-teams werd gevraagd presentaties van de volgende opdrachten voor te bereiden (max 2 per team):

NIVEL organiseert op 28 februari het symposium 'Antibiotics and Resistance in Primary Care - The European Experience'. Het symposium is de slotbijeenkomst van het APRES-project, een Europees onderzoeksproject. Meer informatie over symposium en aanmelden: zie brochure. (3 februari 2014)

Onderzoek van de inspectie toont aan de infectiepreventie in ziekenhuizen nog veel te wensen over laat. Zo wordt het dragen van sieraden en horloges nog veel te vaak getolereerd. Dit stelt inspecteur Merel Langelaar in een artikel in Medisch Contact. (10 januari 2014) 

Minister Edith Schippers (VWS) heeft samenwerkingsovereenkomsten gesloten met de World Health Organisation (WHO). Belangrijk onderdeel is de aanpak van antibioticaresistentie. Zie persbericht (28 november 2013)

Uit onderzoek van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) blijkt dat er in de eerste lijn minder antibiotica worden voorgeschreven. In 2010 kreeg gemiddeld 19 procent van de patiënten één of meer antibioticakuren. In 2012 was dit gedaald naar 15 procent. Voor meer informatie: website IVM (14 november 2013) 

De SWAB heeft twee geaccrediteerde webcasts ontwikkeld; één over Community Acquired Pneumonia (CAP) en één over Sepsis. Beide webcasts bevatten twee modules. De CAP-webcast bestaat uit de modules  'Diagnostiek en behanding van CAP' en 'Severe CAP'. De Sepsis-webcast bestaat uit de modules 'Sepsis bij neutropenische en niet-neutropenische patiënten' en 'Effectief antibiotica doseren'.  Ga naar nascholingen. (1 oktober 2013) 

Antimicrobial Stewardship is één van de belangrijkste beheersmaatregelen in de ontwikkeling van antibioticaresistentie. De beroepsorganisaties hebben bij monde van de SWAB een plan van aanpak gepresenteerd dat door IGZ en de minister is omarmd. De IGZ verwacht dat op afzienbare termijn ieder ziekenhuis over een Antimicrobial Stewardshipprogramma en een Antibioticateam (A-team) beschikt. Een A-team bestaat uit tenminste een internist-infectioloog (of internist meervoudig profiel met profielstage Infectieziekten), een arts-microbioloog en een ziekenhuis-apotheker. De SWAB organiseert in overleg met de beroepsgroepen en de IGZ op 12 en 13 december de eerste nationale SWAB certificeringscursus Antibiotic Stewardship. In deze praktijkcursus worden A-teams (in oprichting) getraind om het antibioticabeleid in hun ziekenhuizen te implementeren. Klik hier voor programma. (7 oktober 2013)

Tijdens een gezamenlijk symposium delen humane en veterinaire professionals vandaag ideeën en nieuwe initiatieven tijdens het symposium ‘Antibiotica, alleen als het moet!’, georganiseerd ter gelegenheid van de Europese Antibioticadag door de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB), de Autoriteit Diergeneesmiddelen (SDa) en het RIVM. Lees het persbericht. (18 november 2013)

De beroepsvereniging van dierenartsen (KNMvD) heeft de eerste richtlijnen over verantwoord antibioticumgebruik openbaar gemaakt. Deze richtlijnen betreffen bacteriële urineweginfecties bij katten en honden en antimicrobiele middelen bij droogzetten van koeien. Voor meer informatie: website KNMvD. (6 november 2013)

Het ZonMw programma Priority Medicine AMR financiert onderzoek dat zich richt op het bestrijden van antimicrobiële resistentie in Nederland en in ontwikkelingslanden. Deze call for proposals is bedoeld voor onderzoek naar nieuwe technologische ontwikkelingen en naar innovatieve benaderingen om resistentie te voorkomen. Het programma is een initiatief van ZonMw en wordt mede gefinancierd door WOTRO. De aanvraag is geopend tot 27 oktober 2013. Klik hier voor meer informatie. (8 sept 2013)

Uit een internationale studie van de GRACE Project Group blijkt dat bijna 40 procent van de Nederlandse patiënten die voor hun hoestklachten een antibioticumkuur krijgt voorgeschreven, niet start met deze medicatie. Van de patiënten die wel starten, maakt ook bijna 80 procent deze af. De resultaten van deze studie in 13 Europese landen zijn deze maand gepubliceerd in Huisarts&Wetenschap. (2 augustus 2013)

De komende jaren zet minister Edith Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport extra in op de aanpak van antibioticaresistentie. Dit schrijft de minister in een brief aan de Tweede Kamer. Er wordt extra ingezet op infectiepreventie, goed gebruik van antibiotica in de humane gezondheidszorg en op surveillance van resistente bacteriën door het opzetten van een landelijk dekkend signaleringssysteem voor de gezondheidszorg. (2 juli 2013)

Voor het eerst is het antibioticumgebruik en de resistentie in 55 verpleeghuizen meegenomen in de NethMap-rapportage.Medisch Contact beschrijft het hoge gebruik van antibiotica onder bewoners van verpleeghuizen, dat volgens hoogleraar en SWAB-bestuurslid Johan Mouten zeer zorgwekkend is. (27 juni 2013) 

Op het SWAB-symposium 21 juni jl. is door SWAB-voorzitter Jan Prins het nieuwe antibioticaboekje gepresenteerd. U kunt uw commentaar op deze nieuwe versie doorgeven aan: redactie@swab.nl. De oude versie van het antibioticaboekje blijft nog tot 1 oktober in de lucht. (26 juni 2013)

De jaarlijkse rapportage van NethMap/MARAN laat zien dat antibioticaresistentie in Nederland een stijgende trend vertoont. Dit geldt zowel voor ziekenhuizen als voor de eerstelijn. De verkoop van antibiotica voor dieren is afgenomen met 56 procent ten opzichte van 2007. Deze resultaten zijn op het SWAB-symposium gepresenteerd. Ga naar persbericht. Ga naar samenvatting NethMap/MARAN 2013. Ga naar volledige rapport NethMap/MARAN 2013. (21 juni 2013)

Bij patiënten die getest werden in soa-poliklinieken in 2009 bleek meer dan 50 procent van de gonokokken resistent tegen ciprofloxacine. Huisartsen schreven in 2010 nog aan meer dan een kwart van de patiënten met gonorroe ciprofloxacine voor. Dit staat in een artikel dat deze week in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde werd gepubliceerd. (7 juni 2013)

In opdracht van ECDC is een eLearning ontwikkeld over optimaal voorschrijven van antibiotica in het ziekenhuis. Deze internationale eLearning is bedoeld voor medisch specialisten. Er zijn modules beschikbaar over antibioticatherapie en profylaxe in de urologie, heelkunde en intensive care. Ook internist-infectiologen en arts-microbiologen kunnen European CME Credits (ECMEC) behalen. Naar de nascholing. (29 mei 2013)

Antibioticagebruik door kinderen wordt veiliger als de richtlijnen beter gevolgd worden. Ook neemt de veiligheid toe als jonge kinderen minder niet-geregistreerde antibiotica gebruiken en als er meer aandacht en informatie voor ouders is. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Josta de Jong waarop zij 31 mei promoveert aan de Rijksuniversiteit Groningen.

SWAB heeft de richtlijn acute infectieuze diarree herzien. Deze conceptrichtlijn kan tot 1 september van commentaar worden voorzien via secretariaat@swab.nl (27 mei 2013).

SWAB-voorzitter Jan Prins, hoogleraar Interne Geneeskunde AMC, legt op de website van Medisch Contact uit waarom A-teams moeten worden ingesteld en wat de functie van een dergelijk team zou moeten zijn. De SWAB heeft vorig jaar op verzoek van IGZ geformuleerd welk beleid nodig is om infectieziekten ook in de toekomst behandelbaar te houden. Ga naar visiedocument SWAB (17 april 2013).

Een systematische review door een Canadese onderzoeksgroep onder leiding van Nick Daneman toonde geen relatie aan tussen het gebruik van selectieve decontaminatie en de ontwikkeling van antibioticaresistentie in pathogenen bij patienten op de intensive care. De studie liet volgens de onderzoekers en volgens commentatoren Jos van der Meer en Christina Vandenbroucke-Grauls wel zien dat het effect van selectieve decontaminatie nog onvoldoende bekend is (15 april 2013).

De afgelopen weken zijn twee rapporten verschenen over de groeiende antibioticaresistentie. In een rapport van de Chief Medical Officer in het Verenigd Koninkrijk, staat een groot aantal aanbevelingen op het gebied van surveillance, infectiepreventie en trainingen. Ook adviseert zij antibioticaresistentie toe te voegen aan de lijst van nationale bedreigingen. Dit rapport wordt binnenkort gevolgd door een Strategie- en Actieplan. Het CDC publiceerde een rapport waarin gewaarschuwd wordt voor de stijgende prevalentie van infecties met carbapenemresistente enterobacteriën (18 maart 2013).

Op het symposium 'Antibiotic resistance, an ecological perspective' heeft NOS-gezondheidsredacteur Rinke van den Brink zijn boek 'Het einde van de antibiotica' gepresenteerd. Hij heeft met veel Nederlandse en internationale specialisten gesproken en de SWAB-bestuursleden Jan Kluytmans, Inge Gyssens en Alexander Friedrich hebben meegelezen en inhoudelijk commentaar gegeven. Meer info: NOS-website (6 maart 2013).

Inspectie voor de Gezondheidszorg adviseert de minister van VWS om ervoor te zorgen dat alle ziekenhuizen voor 1 januari 2014 een Antibioticateam opgericht hebben. Dit is conform de beleidsvisie die de SWAB vorig jaar heeft opgesteld. De NOS heeft vrijdag 21 februari aandacht aan deze A-teams besteed. Zie NOS (22 februari 2013).

De Europese Unie en de farmaceutische industrie investeren 187 miljoen euro in een project voor de snellere ontwikkeling van nieuwe antibiotica. Het UMC Utrecht krijgt daarvan 5,5 miljoen euro om een netwerk op te zetten van Europese ziekenhuizen die nieuwe middelen snel en goed kunnen testen. Meer meer info: zie NOS (11 februari 2013).

Bacteriële resistentie is bij urineweginfecties en huidinfecties een relevant probleem voor de huisarts, met consequenties voor de behandeling, maar bij luchtweginfecties eigenlijk niet. Dit concluderen Theo Verheij en Marc Bonten in een artikel in Huisarts en Wetenschap deze maand. De onderzoekers benadrukken wel dat waakzaamheid geboden blijft en stellen voor het antibioticabeleid een vast onderdeel van de praktijkaccreditatie te maken (3 februari 2013).

Nederlandse wetenschappers hebben aangetoond dat het insectachtige bodemdier Folsomia candida het vermogen bezit om antibiotica te maken. Zij vonden twee genen die essentieel zijn om het enzym isopenicilline-N-synthase te maken. Het onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Molecular Biology and Evolution (21 januari 2012).

Antibiotica stellen artsen in staat om levens te redden in het bestrijden van ziekmakende bacteriën. Maar hoe lang nog? In 2010 en 2011 luidden artsen en deskundigen in de 'ZEMBLA'-uitzendingen 'Antibiotica Alarm' de noodklok over de toenemende antibiotica-resistentie. Donderdag 10 januari werd deel III uitgezonden, waarin opnieuw aandacht gevraagd wordt voor de toenemende antibiotica-resistentie. Ga naar de uitzending (14 januari 2013).

Marc Sprenger, de directeur van het ECDC in Stockholm, ziet Nederland als gidsland voor Europa op het gebied van gebruik van antibiotica bij de mens. Ook bij de dieren zijn grote stappen in de goede richting gezet. Luister naar Marc Sprenger (6 december 2012)

Het antibioticagebruik in de veehouderij is in de eerste helft van 2012 met 51% gedaald ten opzichte van 2009. De doelstelling van 50% minder gebruik in 2013 lijkt daarmee in 2012 al te worden gehaald. “We zijn verheugd over deze veelbelovende resultaten,” schrijven staatssecretaris Verdaas van Economische Zaken (EZ) en minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) aan de Tweede Kamer. Lees verder (27 november 2012)

Vrijdag 16 november was de Europese Antibioticadag die jaarlijks wordt georganiseerd door het Europese Centrum voor Ziektepreventie en Controle (ECDC). Op deze dag besteden de lidstaten van de Europese Unie aandacht aan het onnodig gebruik van antibiotica. Het gaat erom het grote publiek voor te lichten over de risico’s van antibioticaresistentie. Download de laatste gegevens over gebruik van antibiotica en resistentie tegen antibiotica in Europa.  (20 november 2012)

De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft eind vorig jaar aan de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB) gevraagd een visiedocument op te stellen om de volgende vragen te beantwoorden: Welk beleid ten aanzien van antibiotica in ziekenhuizen en in de Eerste Lijn is nodig om de behandelbaarheid van infecties bij patiënten zo lang mogelijk te waarborgen? Welke maatregelen m.b.t. voorschrijven, gebruik en monitoring van antibiotica zijn nodig om de toenemende resistentie tegen antibiotica te beteugelen?
Op 21 juni j.l. heeft de SWAB het visiedocument aan de Inspectie aangeboden. In het document worden een aantal nader in te vullen richtlijnen voorgesteld om het restrictief gebruik van antibiotica te bevorderen. Om de uitvoering in de ziekenhuizen van het antibioticabeleid als geheel te optimaliseren wordt het noodzakelijk geacht dat elk ziekenhuis over een Antibioticateam (A -team) beschikt.
In overleg met de Inspectie en VWS zal de SWAB nu een implementatieplan ontwikkelen om de adviezen de komende jaren in de Nederlandse ziekenhuizen in te kunnen voeren. (26 september 2012)
Download het visiedocument als PDF    Download de reactie van de Inspectie voor de Gezondheidszorg als PDF

Antibioticaresistentie in de Nederlandse gezondheidszorg is nog steeds laag, maar de resistentie tegen derde-generatie-cefalosporine antibiotica in de kliniek neemt toe. Hoewel het totale antibioticagebruik per opgenomen patiënt al jaren vrij stabiel is, worden in ziekenhuizen vaker reserveantibiotica voorgeschreven. Het antibioticagebruik in dieren lag in Nederland hoog vergeleken met andere Europese landen, maar is sinds 2007 met 40 procent afgenomen.
Dit blijkt uit het NethMap/MARAN 2012 rapport dat op 21 juni is gepresenteerd tijdens het jaarlijkse symposium van de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid. Derde-generatie-cefalosporines worden voorgeschreven als de gangbare antibiotica niet meer werken, bijvoorbeeld bij urineweginfecties die niet reageren op de eerste kuur. In 2011 was in de kliniek ca. 4% van de E. coli-isolaten resistent tegen derde-generatie-cephalosporines, en is het gebruik van reserveantibiotica, met name carbapenems, gestegen. Methicilline resistente Staphylococcus aureus (MRSA) komt in ons land weinig voor (1.8% van de S. aureus-isolaten was MRSA). Infecties door MRSA worden behandeld met glycopeptides. Het gebruik van deze reserveantibiotica is wel toegenomen.
De sterke afname in antibioticagebruik bij dieren komt door het pakket maatregelen dat door dierhouderijsectoren en dierenartsen genomen is. De maatregelen zijn gericht op restrictiever en verantwoorder gebruik van antibiotica in dieren. De afname heeft nog geen duidelijk meetbaar effect gehad op het frequente voorkomen van resistentie in de dierhouderij. Resistentie tegen nieuwe cefalosporines komt in de dierhouderij op meer dan 50 procent van de bedrijven voor. Ook in water- en weidevogels worden dergelijke resistente kiemen gevonden. Dit suggereert dat het Nederlandse milieu hiermee is besmet. Er wordt wel een afname gezien in cefalosporine-resistentie in vleeskuikens nu het gebruik van nieuwe cefalosporines bij jonge kuikens gestopt is.
Dit jaar is het NethMap rapport voor het eerst gecombineerd met het MARAN rapport dat het gebruik van en de resistentie tegen antibiotica bij dieren in kaart brengt. Het rapport is het resultaat van een samenwerking tussen het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB), het Centraal Veterinair Instituut (CVI), de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA), de Vereniging voor Infectieziekten (VIZ), de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA), de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM) en het Landbouw Economisch Instituut (LEI). (21 juni 2012)

Staatssecretaris Henk Bleker van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) en minister Edith Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigen strengere maatregelen aan voor antibioticagebruik in de veehouderij naar aanleiding van recent afgeronde onderzoeken van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Uit die onderzoeken blijkt dat op veehouderijbedrijven op grote schaal antibiotica niet zorgvuldig en niet restrictief wordt toegediend. Meer info: brief van bewindslieden aan Tweede Kamer. (1 juni 2012)

Het jaarlijkse SWAB-symposium vond plaats op donderdag 21 juni 2012 12.30-17.45 uur in Media Plaza te Utrecht (Jaarbeurs). (update 21 juni 2012). Download het programma.    

Vandaag is Mireille Wulff gepromoveerd op haar onderzoek naar MRSA-dragerschap onder varkenshouders en dierenartsen. Zij toonde aan dat dit zeer frequent voorkomt. Mede naar aanleiding van dit onderzoek werd het Nederlandse search-and-destroy beleid aangepast. Haar promotor was de Nijmeegse hoogleraar Andreas Voss. (22 maart 2012)

De 22e Transmissiedag infectieziekten heeft dit jaar resistentie als thema. Deze dag wordt georganiseerd door het RIVM-Centrum Infectieziektebestrijding en vindt plaats op dinsdag 20 maart bij Regardz Meeting Center Eenhoorn in Amersfoort. Hier vindt u de uitnodiging waarin u kunt doorklikken naar het aanmeldingsformulier. (2 februari 2012) 

Op 18 november, de Europese Antibioticadag, organiseerden SWAB en RIVM een symposium over antibioticagebruik en -resistentie bij dieren en mensen. Wat zijn de risico's van het overmatig gebruik van antibiotica? Nederlandse onderzoekers presenteerden hun bevindingen. De Deense hoogleraar Henrik Wegener ontving de SWAB award 2011 uit handen van SWAB-voorzitter Jan Prins (links). Wegener heeft zich intensief bezig gehouden met het terugdringen van het antibioticagebruik in de Deense veehouderij. Tijdens het symposium is een congresboekje uitgereikt. (20 november 2011)

De SWAB heeft een nieuwe richtlijn gepubliceerd voor de behandeling van buiten het ziekenhuis opgelopen longontsteking (CAP). De richtlijn is te raadplegen via de Richtlijnen tabel. (16 november 2011)

Het oktobernummer van het Infectieziekten Bulletin is geheel gewijd aan MRSA in Nederland. Recente surveillance data worden gepresenteerd en diverse uitbraken en de aanpak daarvan worden beschreven. Ook komt enige casuistiek aan de orde. Ga naar het Infectieziekten Bulletin (29 oktober 2011)  

Op 18 november a.s. organiseert de SWAB samen met het RIVM een symposium waarin lopend onderzoek wordt toegelicht op het grensvlak van de humaan-veterinaire wetenschap. De Deense hoogleraar Henrik Caspar Wegener sluit het symposium af met een presentatie over de Deense situatie. Bekijk het volledige programma. (10 augustus 2011)

Uit onderzoek dat gepubliceerd is in het tijdschrift Emerging Infectious Diseases blijkt dat steeds meer patiënten in de Academische ziekenhuizen in Nederland besmet zijn met resistente stammen van de Aspergillus fumigatus. Voor 2000 werden nog geen resistente stammen gevonden, nu is 5 procent resistent tegen azolen. De toename van deze resistentie lijkt een gevolg van massaal gebruik van azolen in de land- en tuinbouw en in huishoudelijke producten. (20 oktober 2011)

Deze week krijgen alle basisscholen in Nederland informatie over e-Bug via de Schoolbus. E-Bug is een educatief programma over de invloed van microben op onze gezondheid, bedoeld voor groepen 7 en 8 (en de eerste klassen van de middelbare school). E-Bug bevat veel doe-materiaal zoals spelletjes en experimenten. Het gratis lespakket is beschikbaar via www.e-bug.eu of via de link aan de rechterzijde van deze pagina. Via het keuzemenu onderaan de pagina, is de Nederlandse versie toegankelijk. (27 september 2011)

De gemeente Utrecht start deze maand met een voorlichtingscampagne om mensen bewust te maken van de risico's die antibioticagebruik met zich meebrengen. Voor deze campagne gebruiken zij het materiaal dat het RIVM samen met de SWAB heeft ontwikkeld. De posters en folders 'Antibiotica, gebruik ze goed en alleen als het moet' worden verspreid onder huisartsen, apotheken, bibliotheken, consultatiebureaus en ziekenhuizen. (19 september 2011)

Dinsdag 6 september werd een workshop georganiseerd over de nieuwe richtlijn voor sepsis die eind 2010 door de SWAB is gepubliceerd. Tijdens de workshop lichtten leden van de SWAB-commissie de richtlijn toe waarna met een panel en leden van de antibioticacommissies in de zaal werd gediscussieerd over de implementatie op ziekenhuisniveau. Deze nascholing in de vorm van een webcast zal naar verwachting voor het einde van het jaar worden aangeboden via de swab website. Bekijk programma workshop (7 september 2011)

Een aantal antibiotica moet uitgesloten worden van gebruik in de veeteelt om overdracht van resistente bacteriën van dier naar mens tegen te gaan. Dit adviseert een commissie van de Gezondheidsraad aan de ministers van VWS en EL&I.  Meer informatie  (1 september 2011)

Vandaag komt de nieuw opgerichte Autoriteit Diergeneesmiddelen met richtlijnen voor gebruik van antibiotica in de veehouderij. De komende twee jaar moet het gebruik van antibiotica in deze sector met 50 procent verminderen. SWAB-bestuurslid Dick Mevius is voorzitter van deze nieuwe organisatie. (1 juli 2011)

Het gebruik van antibiotica in de Nederlandse eerstelijnszorg blijft de afgelopen jaren stabiel (11 DDD/1000 inwoner-dagen). Opvallend is de toenemende vervanging van amoxicilline door de combinatie van amoxicilline met de beta-lactamase remmer clavulaanzuur. Ook is er een toenemend gebruik van macroliden, vooral azithromycine. Dit blijkt uit het NethMap 2011 rapport dat vandaag wordt gepresenteerd op het jaarlijkse symposium van SWAB. (30 juni 2011)

De SWAB werkt aan een herziening van de richtlijn voor de behandeling van buiten het ziekenhuis opgelopen longontsteking (CAP). De concept-richtlijn is te raadplegen via de Richtlijnen tabel. Een ieder kan tot 1 september commentaar sturen naar het secretariaat. (17 juni 2011)

In 14 Nederlandse ziekenhuizen werd in de periode 1998-2009 een surveillance van antibioticaresistentie uitgevoerd van Klebsiella pneumoniae op de ICU en afdelingen urologie. Significante stijging van antibioticaresistentie bij ICU-isolaten werd gezien voor ceftazidim, ciprofloxacine en trimethoprim/sulfamethoxazol. Bij urologie-isolaten werd een significante stijging gezien voor cefuroxim en trimethoprim / sulfamethoxazol. De prevalentie van ESBLs onder ICU-isolaten steeg van 2 naar 8 procent. De resultaten zijn gepubliceerd in de J Antimicrob Chemother van april. (15 mei 2011)

Het jaarlijkse SWAB-symposium vindt plaats op donderdag 30 juni 2011 12.30-17.00 uur in Media Plaza te Utrecht (Jaarbeurs). Aanmelding kan via onderstaande link. (update 7 april 2011) Download programma (PDF)

Ziekenhuizen behandelen pasgeboren baby’s met verschillende antibiotica voor dezelfde infecties. Dat beschrijft ziekenhuisapotheker Yves Liem van het UMC Utrecht in zijn proefschrift. Hij pleit voor een uniformere behandeling. Bij 1833 pasgeboren baby’s op een neonatale intensive care vonden Liem c.s. er 26 die gekoloniseerd waren met ESBL producerende darmbacteriën. Antibioticagebruik bij de moeder vóór de geboorte en cefazolinegebruik bij het kind waren significante risicofactoren voor dragerschap van ESBL. Meer informatie: UMCU Proefschrift als PDF (14 april 2011)

Vandaag, 7 april, is de jaarlijkse World Health Day. Dit jaar is het thema Antimicrobiële resistentie. Een aantal internationale wetenschappers (waaronder SWAB-oprichter Van der Meer en SWAB-bestuurslid Gyssens) luiden in The Lancet de alarmbel. (7 april 2011)

Voor het ZonMw-programma Priority Medicines Antimicrobiële Resistentie kunnen onderzoekers vanaf 1 maart projectvoorstellen indienen. Meer informatie over deze tweede ronde is vanaf 1 maart hier te vinden. De deadline voor indienen is 26 april. Op 22 maart kunnen (potentiële) indieners vragen stellen over deze ronde en over de indienings- en beoordelingsprocedures bij ZonMw. Lees de informatie op de site van ZonMw.

De SWAB heeft een nieuwe richtlijn "Antibacteriële therapie voor volwassenen met sepsis" uitgebracht. Een commissie onder voorzitterschap van Prof. Dr I.C. Gyssens heeft de richtlijn voorbereid. Het concept van de richtlijn is eerder dit jaar op deze website gepubliceerd en opengesteld voor commentaar. Deze commentaren zijn door de voorbereidende commissie verwerkt. (5 januari 2011)

De SWAB presenteert een online nascholing die hoort bij de richtlijn Invasieve Schimmelinfecties. De nascholing bestaat uit twee onderwerpen: invasieve Aspergillose en Candidiasis en is bedoeld voor internisten, intensivisten, arts-microbiologen, ziekenhuisapothekers, longartsen en kinderartsen. (19 december 2010)

Op dinsdag 1 februari 21:25 u. was Prof. Dr J.W.M. van der Meer, internist infectioloog, intiatiefnemer en een van de oprichters van de SWAB, te zien zijn in Labyrint (VPRO.NTR) in de aflevering "Antibiotica: een race tegen de klok" op Nederland 2. In het programma wordt ingegaan op het achterblijven van de ontwikkeling van nieuwe antibiotica in relatie tot de snel voortschrijdende bacteriële resistentie en de gevolgen voor de behandeling van bacteriële infecties zoals longontsteking. Bekijk de uitzending. (2 februari 2011)

In alle EU-lidstaten wordt donderdag 18 november aandacht besteed aan verantwoord antibioticagebruik. Deze derdeEuropese Antibioticadag richt zich vooral op voorschrijvers in de ziekenhuizen. De dag is in het leven geroepen door de European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) en heeft als doel om de bewustwording over goed antibioticagebruik te bevorderen, zowel bij de gebruikers als bij de voorschrijvers. Ter ondersteuning heeft ECDC dit jaar een fact sheet gepubliceerd en gegevens gepresenteerd van EARS-Net (zie onder). (16 november 2010)

Gegevens afkomstig van het European Antimicrobial Resistance Network (EARS-Net) laten zien dat vooral de resistentie tegen fluorochinolonen bij E. coli en K. pneumoniae nog steeds toeneemt. In Griekenland is al resistentie tegen carbapenems waargenomen. Wat betreft MRSA wordt er weliswaar een daling gezien in veel Europese landen, het blijft de meest voorkomende ziekenhuisbacterie. Deze gegevens werden gepresenteerd ter gelegenheid van de derde Europese Antibioticadag op 18 november. Een samenvatting van de aanstaande rapportage van EARS-Net is hier te vinden. (16 november 2010)

De Nationale Atlas Volksgezondheid heeft een kaartje gepubliceerd van het antibioticagebruik per GGD-regio. Het kaartje toont het gebruik van antibiotica  buiten het ziekenhuis in dagdoseringen per 1000 inwoners per dag in het jaar 2008. Dit extramurale gebruik was het hoogst in de regio West-Brabant. De bewoners van Friesland en Midden Limburg gebruikten relatief weinig antibiotica. Bron van de gegevens was de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK). Bekijk het kaartje. (29 september 2010)

In de maand januari van dit jaar is iemand overleden bij wie een resistente ESBL-bacterie was aangetroffen. Het was een 85-jarige vrouw. Zie artikel in de Trouw. In januari 2010 zijn in ons land totaal 2484 vrouwen in de leeftijdscategorie 80-90 jaar overleden (CBS overzicht 1). Op 1 januari 2010 woonden er in ons land 647.890 personen ouder dan 80 jaar (CBS overzicht 2). Lees hier de visie van NOS-journalist Rinke van den Brink (27 september 2010)

Van 6 tot 8 september zijn in Zweden onderzoekers, politici en vertegenwoordigers van volksgezondheidsinstituten en farmaceutische industrie bijeen om de strategie te bepalen hoe de toenemende antibioticaresistentie in de wereld aangepakt moet worden. De SWAB-bestuursleden Inge Gyssens en Johan Mouton nemen deel aan deze conferentie. Meer informatie is te vinden op de website van de NOS of van het congres. (7 september 2010)

Onderzoekers van de UMC St. Radboud en het RIVM hebben ontdekt dat thioridazine, een oud middel voor de behandeling van schizofrenie, ook actief is tegen de verwekker van tuberculose. Eerst hebben zij werking in-vitro gevonden, daarna ook in muizen. Het middel was zelf actief tegen tuberculose en versterkte ook de activiteit van andere anti-tuberculose middelen. Zelfs werd een duidelijke activiteit gevonden tegen de multidrug-resistente tuberculose die wereldwijd een steeds grotere bedreiging vormt. De resultaten van de studies is gepubliceerd in het tijdschrift PLoS One. Lees de publicatie...

Op 24 september 2010 vindt in Leiden een Boerhaave cursus plaats met als titel: 'Spread and threat of multidrug resistant gram-negative bacteria in animals and humans'. Twee bestuursleden van de SWAB (Jan Prins en Dick Mevius) zullen een bijdrage leveren aan deze cursus. Voor meer informatie: www.boerhaavenet.nl. (26 juli 2010)

De BBC maakte vorige week melding van de opkomst van het zogeheten NDM-1 enzym. Bacteriën met dit enzym zijn ongevoelig voor de meeste soorten antibiotica. In Nederland komen deze bacteriën nog nauwelijks voor. Goede opsporing en goede naleving van hygiënische maatregelen zijn cruciaal om verspreiding van NDM-1 bacteriën in Nederlandse zorginstellingen te voorkomen. Meer informatie op BBC-site. (17 augustus 2010)

Gegevens uit NethMap 2010 laten zien dat de antibioticaresistentie in Nederland blijft toenemen. Vooral de chinolonenresistentie is toegenomen en het aantal ESBL's neemt gestaag toe tot 6 procent. Het gebruik van antibiotica is gestabiliseerd (11 DDD/1000 inwoners), alleen is het gebruik van chinolonen, zowel in de eerste lijn als in het ziekenhuis, sterk aan het toenemen. In NethMap is dit jaar voor het eerst resistentie van de schimmel Aspergillus tegen azolen meegenomen (6 procent) en de resistentie van het influenzavirus tegen oseltamivir. NethMap 2010 is hier te vinden. U kunt ook via Secretariaat@swab.nl een exemplaar opvragen. (17 juni 2010)

De opmars van de ESBL. De antibiotica tegen de buikpijn van de kip zorgen voor een groeiende resistentie van bacteriën bij de mens. Carbapenems worden steeds vaker ingezet. In Medisch Contact is hierover een overzichtsartikel verschenen. (20 mei 2010)

Uit onderzoek van de Europese Commissie blijkt dat 37% van de ondervraagde Europeanen in de laatste 12 maanden informatie heeft ontvangen over juist gebruik van antibiotica. Toch denkt nog ruim 50% dat antibiotica ook werken tegen virussen en heeft 40% van hen het afgelopen jaar een antibioticum gebruikt tegen verkoudheid en griep. Deze gegevens zijn afkomstig van de Eurobarometer die de Europese Commissie houdt onder inwoners van de EU-lidstaten. Op de site van de EU is de barometer over antibioticaresistentie te downloaden. (23 april 2010)

ESBL (een vorm van antibioticaresistentie) is veel in het nieuws de laatste tijd. Er wordt een relatie gelegd tussen de pluimveehouderij, het gebruik van bepaalde antibiotica (cefalosporinen) en het ontstaan van ESBL. Ook wordt gespeculeerd over de risico’s vanuit de pluimveesector voor de volksgezondheid. Meer informatie over dit onderwerp vindt u bij de PVE of bij het RIVM. (19 april 2010)

Resistentie bij gonorroe tegen ciprofloxacine is in 2009 gestegen naar 49%. In 2008 werd 45% gevonden; in 2007 was dit 42%. Resistentie tegen 3e generatie cefalosporines (huidige eerste keus therapie) werd niet gevonden. Deze gegevens zijn afkomstig uit de jaarlijkse ‘Thermometer soa-hiv’ van het RIVM. (1 april 2010)

Multiresistente tuberculose komt wereldwijd steeds vaker voor. Ook in Nederland lijkt sprake te zijn van een stijgende trend, zo blijkt uit cijfers van KNCV Tuberculosefonds. Vorig jaar werd bij twintig personen multiresistente tbc vastgesteld. Dat waren er een jaar eerder nog veertien en in 2007 tien. Het gaat om een relatief kleine groep. In totaal werden vorig jaar 1160 tbc-gevallen gemeld, 16 procent meer dan in 2008. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwt op basis van cijfers over 2008 dat multiresistente tbc een groeiende bedreiging is voor de volksgezondheid wereldwijd. (22 maart 2010)

Huisartsen schrijven bij de geslachtsziekte gonorroe te vaak ciprofloxacine voor. Zij volgen daarbij niet de aanbevelingen uit de NHG-standaard, zo blijkt uit een publicatie van onderzoekers van het NIVEL en RIVM in Huisarts & Wetenschap. Gonokokken zijn in toenemende mate resistent tegen ciprofloxacine. In 2008 was van de aangetroffen gonokokken, bij homoseksuele mannen 50% en bij heteroseksuelen 25% resistent. Vanwege die toenemende resistentie adviseert het NHG een ander antibioticum voor te schrijven als eerste keuze en ciprofloxacine als tweede keuze. Desondanks schrijven huisartsen dit laatste nog steeds veel vaker voor. Lees de publicatie in Huisarts en Wetenschap.

MRSA-typen blijken in geografische clusters door Europa voor te komen. Dit zou betekenen dat MRSA zich niet willekeurig in de gemeenschap verspreidt maar voornamelijk door patiënten die zich tussen ziekenhuizen verplaatsen. Dat concluderen wetenschappers in een onderzoek dat is verschenen in PLoS Medicine. Naar het artikel.
In ons land zien we hetzelfde bij sommige typen MRSA, zoals de vee-gerelateerde MRSA, die vooral voorkomt in gebieden met veel varkens en vleeskalveren. Naar kaartje met de verspreiding van MRSA over Nederland.

Nederlandse onderzoekers zijn erin geslaagd de gist Hansenula polymorpha penicilline te laten produceren. Zij hebben de daarvoor benodigde genen in de gist tot expressie gebracht. Penicilline en de daarvan afgeleide beta-lactams zijn de meest gebruikte antibiotica. Penicilline wordt nu geproduceerd met een schimmel. In de toekomst kan dit mogelijk gemakkelijker met de gist.
Lees de resultaten van het onderzoek in PloS One.

In de intensieve veehouderij in Nederland komt MRSA (ST398) wijdverspreid voor. Personen die werkzaam zijn met varkens of vleeskalveren hebben een verhoogd risico besmet te raken. Vrijdag 4 december zijn de resultaten van MRSA-onderzoek gepresenteerd op een symposium en aangeboden aan het ministerie van LNV. Het risico voor de volksgezondheid is op dit moment nog beperkt, maar kan veranderen als de stam zich aanpast aan de mens. Het onderzoek is in opdracht van LNV uitgevoerd door een consortium van kennisinstellingen uit het humane en veterinaire domein, onder leiding van de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht en het RIVM. Meer informatie 

Woensdag 18 november: Tweede Europese antibioticadag. Het gevaar van antibioticaresistentie en het belang van een verantwoord antibioticagebruik staan op de agenda in heel Europa. Hoewel de situatie in Nederland relatief gunstig is, tonen recente gegevens aan dat steeds meer Europeanen geïnfecteerd raken met resistente bacteriën. Succesvolle campagnes in verschillende Europese landen dragen bij aan een verantwoorder antibioticagebruik.
Hieronder kunt u een persbericht over de Europese antibioticadag en informatie over het vóórkomen en het voorkómen van resistentie tegen antibiotica downloaden.

Naar het persbericht.
Feiten over antibiotica en resistentie.
Over het voorschrijven van antibiotica.
Recente resultaten van het EARSS project.
Een actueel resistentieprobleem bij urineweginfecties: ESBL.

De toolkit antibiotica van het RIVM is geactualiseerd en uitgebreid met een folder over blaasontsteking en Escherichia coli.

Op de site van het European Center for Disease Prevention and Control vindt u meer informatie over de antibioticadag... 

Donderdag 15 oktober 2009 heeft prof. Jan Prins, secretaris van de SWAB, zijn hoogleraarsambt openlijk aanvaard door de rede 'A tale of two cities' uit te spreken. Hiermee is hij officieel hoogleraar bij het AMC in de Inwendige Geneeskunde, in het bijzonder de behandeling van infectieziekten. Een belangrijk deel van zijn oratie ging over de grootste bedreiging van de komende jaren: de antimicrobiële
resistentie. Maar ook de HIV-problematiek in binnen- en buitenland kwam uitgebreid ter sprake.

Van 12 tot en met 14 september 2009 vond de jaarlijkse Interscience Conference on Antimicrobial Agents and Chemotherapy (ICAAC) plaats. Deze bijeenkomst wordt ieder jaar georganiseerd door de American Society for Microbiology. Enkele bestuursleden van de SWAB leverden een actieve bijdrage aan de workshops die voorafgaand aan deze conferentie georganiseerd werden.
Johan Mouton was voorzitter van de workshop “Basics of pharmacokinetics and pharmacodynamics of anti-infective agents” en “Clinical relevance of pharmacokinetics and pharmacodynamics of anti-infective agents”. Inge Gyssens was organisator/voorzitter van de workshop “Antimicrobial stewardship in hospitals”. Deze workshop is ontwikkeld in samenwerking met de ESCMID “Study group for antibiotic policies” (ESGAP) waar Gyssens voorzitter van is. Voor meer informatie: www.icaac.org

Het SWAB symposium is dit jaar gehouden op 11 juni 2009 in Grand Hotel Karel V te Utrecht.
Naar het programma      Bekijk de presentaties

Op 18 november 2008, de eerste Europese antibioticadag, organiseerde de SWAB een symposium in Utrecht. Op het symposium werden o.a. de resultaten gepresenteerd van een NIPO enquete naar de kennis van antibiotica en resistentie in een steekproef van de Nederlandse bevolking en een toolkit van het RIVM om deze kennis te vergroten.
Naar RIVM site    Naar Europese site    Foto's antibioticadag

Naar aanleiding van de eerste Europese antibioticadag op 18 november 2008 heeft Eurosurveillance een artikel geplaatst over de activiteiten van de SWAB. Lees hier het artikel.

De Alliance for the Prudent Use of Antibiotics heeft de jaarlijkse prijs voor leiderschap op het gebied van zorgvuldig antibioticagebruik toegekend aan de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB) en de Werkgroep Infectiepreventie (WIP). Download persbericht 

Dinsdag 18 november 2008 is de eerste Europese dag over verstandig gebruik van antibiotica en de risico's van resistentie. Op die dag organiseren SWAB en RIVM een symposium voor beleidsmakers, leden van medische- en paramedische vakverenigingen, patiëntenorganisaties, zorgverzekeraars en wetenschapsjournalisten in hotel Karel V te Utrecht. Download programma

Op donderdag 15 mei 2008 werd het negende SWAB symposium gehouden in hotel Karel V te Utrecht. Prof. dr. J.E. Degener liet de highlights zien van NethMap 2008, een rapport met recente gegevens over antibioticagebruik en -resistentie in Nederland. Download programma 

Het Laboratorium Microbiologie Twente Achterhoek werkt nauw samen met Duitse organisaties in een Euregio-project waarin de verspreiding van MRSA in die grensregio wordt bestudeerd.
naar het MRSA-net project

In de Zorgatlas van het RIVM is te zien hoe vee gerelateerde MRSA (NT MRSA) zich de afgelopen vijf jaar over Nederland heeft verspreid. naar de kaart

Vanaf heden is de MRSA-richtlijn op onze website geplaatst onder de link: professional/richtlijnen/swab richtlijnen.

In Groningen is een onderzoek gestart naar MRSA in de open bevolking. Naar de website van het project

De CGR heeft beslist over de klacht die de SWAB tegen Bayer had ingediend. De klacht is gegrond verklaard. Naar de volledige inhoud van de beslissing

Een interessant programma over multiresistente tuberculose was te zien bij EénVandaag op zaterdag 16 september 2006 op Nederland 1. Naar het programma.

Enige microbiologische gegevens over de MRSA van varkens, o.a. het gevoeligheidspatroon, kunt u vinden in een brief over varkens MRSA (13 juli 2006).

Het RIVM publiceert vanaf 21 september 2004 gegevens over het vóórkomen van MRSA in Nederland op het internet. Deze gegevens worden dagelijks bijgewerkt.

De Werkgroep Surveillance Antibioticagebruik van de SWAB publiceerde een overzicht van het antibioticagebruik in Nederland in het Pharmaceutisch Weekblad van 27 februari 2004 (download).

De Stichting Farmaceutische Kengetallen gaf een kort overzicht van nieuwe gebruiksgegevens van antibiotica in het Pharmaceutisch Weekblad van 6 februari 2004 (download).

In nummer 4 (November 2002) van het Nederlands Tijdschrift voor Medische Microbiologie wordt door de SWAB gerapporteerd over een enquête om het draagvlak bij de antibioticacommissies te peilen. Stichting Werkgroep Antibioticabeleid, een inventarisatie vanuit het veld. M.E.E. van Kasteren, L. van de Nieuwenhof, I.C. Gyssens, J.W.M. van der Meer. Ned Tijdschr Med Microbiol 2002;10 (4)116-117. In hetzelfde nummer geeft Prof. Dr. H.A. Verbrugh, die het voorzitterschap in mei 2002 van Prof. Dr. J.W.M. van der Meer statutair overnam, in een editorial zijn visie over de toekomst van de SWAB. De SWAB krijgt een grotere jas. H.A. Verbrugh. Ned Tijdschr Med Microbiol 2002;10 (4) 98.

SWAB
Stichting Werkgroep Antibioticabeleid

Bezoekadres
ErasmusMC
prof.dr. J.W. Mouton
Gebouw NA, kamer  906
Wytemaweg 80
3015 CN  Rotterdam

Postadres
Secretariaat SWAB
P/a Postbus 39
5854 ZG  Bergen Lb
Tel. 0485 343 067

Het secretariaat is telefonisch bereikbaar
van maandag t/m donderdag tussen 9.00 - 12.30 uur.

E-mail

Secretariaat@swab.nl