0
SWAB logo
Home > Surveillance > Antibioticagebruik

Antibioticagebruik

Surveillance van antibioticagebruik omvat het verzamelen, interpreteren en verspreiden van gegevens over antibioticagebruik. Inzicht in het gebruik van antibiotica is nodig om het verband tussen resistentieontwikkeling en antibioticagebruik te kunnen bestuderen. Binnen de SWAB is de Werkgroep Surveillance Antibioticagebruik opgericht. Deze werkgroep heeft tot doel een structurele surveillance van humaan antibioticagebruik in Nederland te organiseren. Het betreft de surveillance van antibioticagebruik in de extramurale- en intramurale sector.

Huidige situatie

Surveillance extramuraal antibioticagebruik

Voor het in kaart brengen van het extramurale antibioticagebruik in Nederland werkt de SWAB samen met de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK). De door de SFK verstrekte gegevens over het systemische antibioticagebruik (ATC-code J01) zijn gebaseerd op geneesmiddelverstrekkingen van de openbare apotheken in Nederland. Gebruiksgegevens verzameld door SWAB en SFK worden jaarlijks voorzien van een interpretatie door de SWAB werkgroep antibioticagebruik en gepubliceerd in NethMap. Sinds 2019 is het mogelijk om het antibioticagebruik per regio in te zien, de Regionale Zorgnetwerken Antibioticaresistentie (ARB). 

Surveillance intramuraal antibioticagebruik

Om inzicht te krijgen in het antibioticagebruik in de Nederlandse ziekenhuizen worden de apotheken van alle academische en algemene ziekenhuizen aangeschreven met het verzoek inkoop- dan wel aflevergegevens te verstrekken aan de SWAB. Daarnaast worden de ziekenhuisapothekers gevraagd om het aantal days on therapy (DOTs) voor antibiotica aan te leveren. Tevens wordt jaarlijks het aantal verpleegdagen en opnames voor het betreffende ziekenhuis aangeleverd.

De aangeleverde gebruiksgegevens voor systemisch antibioticagebruik (ATC-code J01, J02, J04 en J05) worden per ziekenhuis door de SWAB omgerekend naar DDD en DOT per100 patiëntdagen. Deze landelijke gebruiksgegevens worden jaarlijks voorzien van een interpretatie door de SWAB werkgroep en gepubliceerd in NethMap.

The European Surveillance of Antimicrobial Consumption Network (ESAC-net)

ESAC-net verzamelt data over de consumptie van antibiotica voor systemisch gebruik, zowel extramuraal als intramuraal, in heel Europa. De verzamelde data geven informatie en feedback aan alle EU landen over het gebruik van antibiotica. Dit vormt de basis voor het monitoren van de progressie van verstandig antibioticaverbruik binnen de EU. De SWAB levert elk jaar verbruiksdata, dit gaat via de centrale database ‘TESSy’ die door het ECDC (European Centrum of Disease prevention and Control) wordt onderhouden. Daarnaast participeert SWAB in de verschillende internationale bijeenkomsten.

Antibioticagebruik in verpleeghuizen

De SWAB wil meer inzicht krijgen in het antibioticagebruik in verpleeghuizen. Hiervoor is aansluiting gezocht bij het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb) van het RIVM, die het initiatief hebben genomen tot het opzetten van een Landelijk Verpleeghuis Netwerk (SNIV).


  • European Surveillance of Antimicrobial Consumption (ESAC)
  • Gegevens over antibioticagebruik buiten het ziekenhuis in Nederland (SFK)