0
SWAB logo
Home > Nieuwsarchief > Bacteriofagen

Bacteriofagen

BACTERIOFAGEN ALS BEHANDELING VAN INFECTIES

Er is op dit moment veel publieke belangstelling voor behandeling van infecties met bacteriofagen. Op de televisie meldden patiënten en buitenlandse artsen over de successen van deze behandeling bij infecties veroorzaakt door bacteriën die resistent zijn tegen antibiotica. De indruk wordt gewekt dat het om een simpele behandeling gaat, maar dat is zeker niet zo.

 

Behandeling met bacteriofagen bestaat al ongeveer een eeuw.  In Oost-Europa (Georgië en Rusland) is hiermee de meeste ervaring, maar ook in België wordt deze behandeling toegepast indien andere therapieën niet werken.

 

Wat zijn bacteriofagen?

Bacteriofagen zijn virussen die bacteriën besmetten. Ze komen heel veel in de natuur voor en er bestaan heel veel verschillende bacteriofagen. Een soort bacteriofaag kan doorgaans slechts één bacteriesoort besmetten. Besmetting van de bacterie leidt ertoe dat in de geïnfecteerde bacteriën grote aantallen nieuwe bacteriofagen worden gevormd. In de laatste fase van de infectie worden er stoffen (endolysinen) gevormd die de wand van de bacterie kapot maken, waardoor de bacterie doodgaat en er veel bacteriofagen vrijkomen die weer nieuwe bacteriën kunnen besmetten.  Niet alle soorten bacteriofagen kunnen dit en niet alle fagen doen dit even snel en grondig.

 

Mogelijke voordelen van faagtherapie

Doordat bacteriofagen heel anders werken dan antibiotica, kunnen  ook bacteriën die niet  gevoelig zijn voor antibiotica door specifieke bacteriofagen worden gedood. De bacteriofagen kunnen alleen de bacteriën doden waartegen zij gericht zijn. Zo zullen de goedaardige bacteriën in onze darm worden gespaard, terwijl die bij behandeling met antibiotica ook worden gedood.

 

Welke problemen zijn er met faagtherapie?

Fagen zijn bacterie specifiek. Men moet dus beschikken over de bacterie die de ziekte bij de patiënt veroorzaakt, om uit te kunnen zoeken welke faag de bacterie in kwestie kan aanpakken. Als er geen bacteriekweek is, is faagtherapie als een schot in het duister.

Het zoeken naar de juiste fagen die zich in de bacterie goed voortplanten en de bacterie snel doden, maar ook het opkweken en zuiveren is een bewerkelijk proces wat bij voorkeur in een gespecialiseerd  laboratorium moet plaats vinden. Verder is het verstandig voor een behandeling verschillende fagen te gebruiken teneinde resistentie tegen de fagen te voorkomen. Tenslotte is het behandelen met fagen niet zonder risico daar in de patiënt ongewenste immunologische reacties kunnen optreden als bv. anafylactische shock. Dit kan gebeuren door de introductie in het menselijk lichaam van de bacteriofaag zelf, onderdelen van de bacteriën waar de faag in geproduceerd is, of het uiteenvallen van de te behandelende bacteriën.

 

Hoe worden bacteriofagen toegediend?

Bacteriofaagpreparaten worden op verschillende manieren toegediend; zo kunnen ze op de huid worden aangebracht, worden doorgeslikt of in een ader of in een lichaamsholte worden gespoten. Hoe werkzaam en/of schadelijk de fagen zijn bij deze verschillende toedieningsvormen moet verder worden onderzocht.

In plaats van hele fagen kan men ook endolysinen (zie hierboven) toepassen iets wat al toegepast wordt in oa. de levensmiddelen industrie (listeria) en verkocht wordt als medische hulp middel in de behandeling van huid problematiek met Staphylococcus aureus.

 

Bijwerkingen van faagbehandeling

Bij lokale toepassing zijn de bijwerkingen van fagen gering. Bij systemische toepassingen is dit onbekend; maar zoals hier boven beschreven is er onder meer een risico op anafylaxie. Daarnaast kan er bij sommige fagen lysogeniteit (in bouw in het bacteriële chromosoom) optreden wat geassocieerd is met toxine productie door de geïnfecteerde bacteriën, maar ook transductie (genetische overdracht tussen bacteriën) kan faciliteren.

 

De werkzaamheid van behandeling met bacteriofagen

Het is op dit moment onduidelijk of faagbehandeling werkt. De Oost-Europese artikelen hierover zijn niet goed te beoordelen. Het onderzoek voldoet veelal niet aan de internationale eisen die we tegenwoordig aan geneesmiddelenonderzoek stellen. Tenslotte zijn de gegevens van de Nederlandse patiënten die als successen van Georgische en Belgische bacteriofaagbehandeling zijn gemeld in de media, helaas niet gepubliceerd.

 

Kan er resistentie tegen fagen ontstaan?

Ook tegen fagen kan resistentie ontstaan echter het is op dit moment onbekend hoe snel dit als gevolg van faagtherapie optreed.

 

Toekomst van faag therapie?

Behandeling met bacteriofagen klinkt aantrekkelijk. Dat daarbij alleen de ziekteverwekker van de patiënt wordt behandeld is een groot voordeel. Er is echter nog veel onderzoek nodig voordat we weten of faagbehandelingen daad werkellijk werkzaam en veilig zijn. De SWAB heeft onlangs een werkgroep opgericht om de mogelijkheden voor Nederland uit te zoeken.